EĞİTİMCİ YAZAR MEHMET KILIÇOĞLU YAZDI: "SÖZCÜKLERİ YERİNDE VE ETKİLİ KULLANMAK...!"

SÖZCÜKLERİ YERİNDE VE ETKİLİ KULLANMAK...!

Sözcükler yerli yerinde ve etkili kullanılınca on kat daha güç kazanırlar. Bir sözcüğü başka bir sözcüğün yanına getirip cümle kurarız. Bir duyguyu, bir olayı, bir durumu anlatmış oluruz. Normal, günlük yaşamda kullandığımız sözcükler ve cümleler bunlara örnektir.

Ancak sözcükleri bir de edebiyat ürünlerinde kullanıyorsak, şiir ve deneme türü ürünler veriyorsak, her sözcüğü en iyi biçimde kullanmalıyız. Kullanacağımız sözcüklerin birbiriyle uyumu, birbirini sarması çok önemlidir.

Bir olay anlatılır: “Köprü başında gözleri görmeyen birisi, gelen geçene ‘Gözlerim görmüyor, bir yardım edin.’ diyor.” Bir kişi ona yaklaşır: “Günde ne kadar para topluyorsun?” der. Adam, “Beş dolar.” der. Bizim adam, “Ben sana bir cümle yazacağım, boynuna as. İki gün sonra uğrayacağım.” der. Kartona “Yine bahar geliyor, ben baharı göremeyeceğim.” yazar. Gözleri görmeyen adam, sözü boynuna asar; gelen geçen çoğu insan adama para bırakır. Sözü yazan adam iki gün sonra gelir. “Para durumu nasıl?” der. Gözleri görmeyen adam, “Sen ne yazdın? Her gün on, on beş dolar oluyor.” der. İşte sözcükleri yerli yerinde ve etkili kullanmanın yararı budur.

Bizim ozanlardan iki örnek vermek isterim. Ahmet Arif; “demir, pencere, kör, bahar” sözcüklerini öyle bir biçimde kullanır ki bizleri can evimizden vurur. Sözcükler birer kuş gibi kanatlanır:

“Dağlarına bahar gelmiş memleketimin

Haberin var mı taş duvar,

Demir kapı, kör pencere,

Yastığım, ranzam, zincirim,

Uğruna ölümlere gidip geldiğim

Zulamdaki mahzun resim...” — Ahmet Arif

Karacaoğlan da şu şiirinde sözcükleri ne kadar etkili kullandığını bize gösterir:

“Aradılar bir tenhada buldular,

Yaslandılar, şıvgalarım kırdılar,

Yaz bahar ayında bir od verdiler,

Yandım gittim ala karlı dağ iken.” (Karacaoğlan)

Bu şiirdeki "şıvga, yaz-bahar, od, ala karlı dağ" sözcükleri öyle yerli yerinde kullanılmış ki, bizleri her okuduğumuzda farklı dünyalara götürüyor, farklı düşüncelere, duygulara ulaştırıyor.. Anlam genişliyor. Bir gönül kırgını, bir sevgiliye küskünlüğü kim bu kadar derin anlatır?

Dili, sözcüklerin gücünü bilerek ,yerli yerinde ve de doğru kullanmalıyız, dostlar.. O zaman her şey daha güzel ve daha anlamlı etkili olacak..

MEHMET KILIÇOĞLU