TURAN KAYIKÇI YAZDI: "ÇOCUK VE GENÇLERDE OKUMA KÜLTÜRÜ"
9/3/2024
ÇOCUK VE GENÇLERDE OKUMA KÜLTÜRÜ
Kitap okumak insanı diğer canlılardan ayıran önemli bir özellik ve zihin gücünün geliştirilmesinde gerekli bir öğrenme aracıdır. Düzenli bir okur olmanın iki temel koşulu vardır. Bunlar, okuma sabrı ve okuma zevkidir. “okuma kültürü” adını alan bu iki alışkanlık da, ailede ve okulda kazanılır. Bu nedenle, okuma ilgisinin geliştirilebilmesi için aile ve okul
çocuğa faaliyet olanakları hazırlamalıdır. Çocuğun okuma zevkini, kültürel koşullar etkiler. Ancak, okuma ilgisinin yoğunluğunda bireysel farkların önemi de büyüktür. Örneğin, üstün yetenekli çocuklar, normal çocuklardan iki veya üç kat daha çok okurlar ve amaçları bilgi edinmek noktasında yoğunlaşır.
Bu alışkanlığın kazandırılmasında önemli bir rolü olan anne ve babalar kendileri için kitap seçerken çocuklarının da kitap seçmesine, kendileri kitap okurken, onların da kitap okumasına zemin hazırlamalıdır.
KİTAP BİR OYUNCAKTIR
Önceleri çocuk için kitap bir oyuncaktır. O, sadece kitap sayfalarını çevirmekten hoşlanır.2 yaşından itibaren çocuk tamamı resimlerden oluşan küçük kitapları sever. 3-4 yaş çocukları, kendilerine resimli öykü kitaplarının okunmasını ister. Özellikle hareketli, neşeli ve komik öykülerden hoşlanır. Akşamları uyku öncesi, için önemlidir.
Okuma alışkanlığının kazandırılmasında, ana babayla birlikte okuma çocuğu okumaya özendirir. Kitapta öykü ve resimler hakkında konuşmak, çocuğun okumaktan aldığı zevke ve kavrayış gücüne katkıda bulunur. Bu açıdan bakıldığında 3-4 yaşlarındaki çocuk için kitap, yetişkinle arasında kurulan bir sohbet aracıdır.
6-9 yaşlar arasında çocuk ise, hayal gücü gelişmiş, basit kavramları bilen ve anlayan, gerçek bir masal dönemini yaşamaktadır. Hayale gerçeği birbirinden ayıran çocuk, artık “iyi “ ve “kötü” kavramlarını düşünmeye ve bu konuda yargıda bulunmaya başlar.
Bu evrede çocuk, doğa, hayvan ve diğer çocukları içine alan kısa ve bol resimli öykülerden, peri masallarından, resimli macera ve kahramanlık dergilerinden hoşlanırlar.
SERÜVEN ÇAĞI
10-12 yaşlarında çocuğun gerçekliğe döndüğü, çevrelerinde görüp yaşayamayacakları şeyleri tanımak ve bilmek istedikleri görülür. Bu serüven çağında, çocuğu bulunduğu mekândan uzaklaştıran Robinson benzeri macera kitapları ilgisini çeker. Tommiks, Teksas, Red Kit gibi kitaplarda hızlı okumanın kazanılması ve okuma alışkanlığının gerçekleşmesinde önemli bir yere sahiptir.Bu dönemde erkekler, bilim ve buluşlar; kızlar ise, okul ve aile yaşamını içeren, duygusal konuları sever.
TELEVİZYONU KAPATIN
Okulların tatile girdiği günlerde başta yüzme olmak üzere çocukların müzik, resim ve kitap ilgilerini programlı bir şekilde gerçekleştirebilecekleri uygun bir dönemdir. Ana, babaların öncelikle evde televizyonu kapatıp, müzik dinleyerek ve kitap okuyarak, çocuklarına doğru bir model oluşturmaları gerekir. Çocuk ve gencin kitap seçimi, bilgilendirme ve yönlendirme dışında ona bırakılmalı, kitap okuma ilgisi özendirilerek desteklenmelidir. Kolay okunan, kolaylıkla elden bırakılmayan, ilgi odağındaki konular öncelikli olarak desteklenmeli ve okuma alışkanlığının yerleşmesi hedeflenmelidir.
Okuma alışkanlığı günümüz gençliğinde giderek kaybolmakta gençler iletişimlerini 300-400 kelimeyle sınırlı olarak sürdürmektedir. Gençleri “test odaklı” ve “ezbere dayalı” yetiştiren eğitim sistemimizin bunda önemli bir rolü olduğu yadsınmaz. Ayrıca internet ortamında ulaşılan veriler, ham bilgi niteliğindedir. Düşün gücünün adeta gübresi niteliğinde olan kitap, bireyin kendisini daha doğru ifade etmesine, duygularını akıcı bir dille kâğıda dökmesine ve sistemli bir düşünce alışkanlığı kazanmasına olanak sağlar.
Bu nedenle aile ve öğretmen, çocuğun ve gencin kitap okuma alışkanlığını edinmesi konusunda destekleyici, ödüllendirici bir yaklaşım içinde olmalı; bu konuda onu özendirmeyi kendilerine misyon edinmelidirler.
ÇOCUK VE GENÇLERDE OKUMA KÜLTÜRÜ
Kitap okumak insanı diğer canlılardan ayıran önemli bir özellik ve zihin gücünün geliştirilmesinde gerekli bir öğrenme aracıdır. Düzenli bir okur olmanın iki temel koşulu vardır. Bunlar, okuma sabrı ve okuma zevkidir. “okuma kültürü” adını alan bu iki alışkanlık da, ailede ve okulda kazanılır. Bu nedenle, okuma ilgisinin geliştirilebilmesi için aile ve okul
çocuğa faaliyet olanakları hazırlamalıdır. Çocuğun okuma zevkini, kültürel koşullar etkiler. Ancak, okuma ilgisinin yoğunluğunda bireysel farkların önemi de büyüktür. Örneğin, üstün yetenekli çocuklar, normal çocuklardan iki veya üç kat daha çok okurlar ve amaçları bilgi edinmek noktasında yoğunlaşır.
Bu alışkanlığın kazandırılmasında önemli bir rolü olan anne ve babalar kendileri için kitap seçerken çocuklarının da kitap seçmesine, kendileri kitap okurken, onların da kitap okumasına zemin hazırlamalıdır.
KİTAP BİR OYUNCAKTIR
Önceleri çocuk için kitap bir oyuncaktır. O, sadece kitap sayfalarını çevirmekten hoşlanır.2 yaşından itibaren çocuk tamamı resimlerden oluşan küçük kitapları sever. 3-4 yaş çocukları, kendilerine resimli öykü kitaplarının okunmasını ister. Özellikle hareketli, neşeli ve komik öykülerden hoşlanır. Akşamları uyku öncesi, için önemlidir.
Okuma alışkanlığının kazandırılmasında, ana babayla birlikte okuma çocuğu okumaya özendirir. Kitapta öykü ve resimler hakkında konuşmak, çocuğun okumaktan aldığı zevke ve kavrayış gücüne katkıda bulunur. Bu açıdan bakıldığında 3-4 yaşlarındaki çocuk için kitap, yetişkinle arasında kurulan bir sohbet aracıdır.
6-9 yaşlar arasında çocuk ise, hayal gücü gelişmiş, basit kavramları bilen ve anlayan, gerçek bir masal dönemini yaşamaktadır. Hayale gerçeği birbirinden ayıran çocuk, artık “iyi “ ve “kötü” kavramlarını düşünmeye ve bu konuda yargıda bulunmaya başlar.
Bu evrede çocuk, doğa, hayvan ve diğer çocukları içine alan kısa ve bol resimli öykülerden, peri masallarından, resimli macera ve kahramanlık dergilerinden hoşlanırlar.
SERÜVEN ÇAĞI
10-12 yaşlarında çocuğun gerçekliğe döndüğü, çevrelerinde görüp yaşayamayacakları şeyleri tanımak ve bilmek istedikleri görülür. Bu serüven çağında, çocuğu bulunduğu mekândan uzaklaştıran Robinson benzeri macera kitapları ilgisini çeker. Tommiks, Teksas, Red Kit gibi kitaplarda hızlı okumanın kazanılması ve okuma alışkanlığının gerçekleşmesinde önemli bir yere sahiptir.Bu dönemde erkekler, bilim ve buluşlar; kızlar ise, okul ve aile yaşamını içeren, duygusal konuları sever.
TELEVİZYONU KAPATIN
Okulların tatile girdiği günlerde başta yüzme olmak üzere çocukların müzik, resim ve kitap ilgilerini programlı bir şekilde gerçekleştirebilecekleri uygun bir dönemdir. Ana, babaların öncelikle evde televizyonu kapatıp, müzik dinleyerek ve kitap okuyarak, çocuklarına doğru bir model oluşturmaları gerekir. Çocuk ve gencin kitap seçimi, bilgilendirme ve yönlendirme dışında ona bırakılmalı, kitap okuma ilgisi özendirilerek desteklenmelidir. Kolay okunan, kolaylıkla elden bırakılmayan, ilgi odağındaki konular öncelikli olarak desteklenmeli ve okuma alışkanlığının yerleşmesi hedeflenmelidir.
Okuma alışkanlığı günümüz gençliğinde giderek kaybolmakta gençler iletişimlerini 300-400 kelimeyle sınırlı olarak sürdürmektedir. Gençleri “test odaklı” ve “ezbere dayalı” yetiştiren eğitim sistemimizin bunda önemli bir rolü olduğu yadsınmaz. Ayrıca internet ortamında ulaşılan veriler, ham bilgi niteliğindedir. Düşün gücünün adeta gübresi niteliğinde olan kitap, bireyin kendisini daha doğru ifade etmesine, duygularını akıcı bir dille kâğıda dökmesine ve sistemli bir düşünce alışkanlığı kazanmasına olanak sağlar.
Bu nedenle aile ve öğretmen, çocuğun ve gencin kitap okuma alışkanlığını edinmesi konusunda destekleyici, ödüllendirici bir yaklaşım içinde olmalı; bu konuda onu özendirmeyi kendilerine misyon edinmelidirler.
TURAN KAYIKÇI
ETİKETLER
cinaraltikultursanat@gmail.com